เรื่องของเฮอร์คิวลิสและไฮดร้า

บนเส้นทางสู่การเรียนรู้และเติบโต เฮอร์คิวลิส วีรบุรุษจอมพลังในเทวตำนานกรีกได้รับมอบหมายจากอาจารย์ให้ปฏิบัติภารกิจ 12 รายการ ในจำนวนภารกิจเหล่านั้น รายการที่ 8 คือต้องไปฆ่าอสุรกายเก้าหัวชื่อ ไฮดร้า ซึ่งกำลังก่อความเดือดร้อนอย่างแสนสาหัสให้แก่ผู้คนดินแดนเลอร์น่าอันไกลโพ้น

ก่อนออกเดินทางไปปฏิบัติภารกิจ อาจารย์ได้สอนไว้ว่า “อยากจะสูงส่งก็ต้องย่อตัวลง อยากจะชนะก็ต้องยอมแพ้ อยากจะได้ก็ต้องยอมสละ”

เมื่อไปถึง เฮอร์คิวลิสพยายามล่อหลอกให้ไฮดร้าออกจากถ้ำที่อาศัยโดยยิงลูกศรเข้าไปแต่ก็ไม่เป็นผล จึงเปลี่ยนวิธีใหม่ คราวนี้ยิงลูกศรติดไฟเข้าไปในถ้ำ ไฮดร้าโกรธจัดโผล่หัวขึ้นมาจากหนองน้ำดำมืด  เฮอร์คิวลิสจึงพยายามจะปลิดชีพคู่ต่อสู้ด้วยไม้พลองคู่ชีพ แต่ไฮดร้ามีถึงเก้าหัว และที่ยิ่งเลวร้ายก็คือ เมื่อทุบตีหัวใดจนหักพับไป ก็จะมีหัวใหม่โผล่ขึ้นมาแทนที่ถึงสามหัวเสมอ

เฮอร์คิวลิสพยายามจนอ่อนใจ ในที่สุดก็ระลึกถึงคำสอนของอาจารย์ที่ว่า “อยากจะสูงส่งก็ต้องย่อตัวลง อยากจะชนะก็ต้องยอมแพ้ อยากจะได้ก็ต้องยอมสละ” จึงได้คิด เขาย่อตัวลงในหนองน้ำ ยกตัวไฮดร้าที่จมอยู่ใต้น้ำขึ้นทั้งตัว เมื่อต้องแสงแดด ร่างนั้นก็ค่อยๆเหี่ยวเฉาไป พลังอำนาจอันน่าสพึงกลัวใดๆที่เคยมีก็หายไปอย่างปลิดทิ้ง  ถึงตอนนี้ เฮอร์คิวลิสก็สามารถตัดหัวอสุรกายเหล่านั้นออกทีละหัวได้โดยไม่มีหัวใหม่โผล่ออกมา แต่เมื่อตัดจนครบเก้าหัว ก็เกิดมีหัวที่สิบโผล่ออกมา เพียงแต่คราวนี้เป็นอัญมณีล้ำค่าแทนที่จะเป็นหัวอสุรกายเช่นแต่เดิม

หากจะอ่านเป็นเรื่องบันเทิงสนุกสนานก็ได้  แต่อันที่จริงเทวตำนานกรีกนี้แฝงนัยให้คิดได้ลึกล้ำนัก และเป็นเรื่องที่เล่าต่อกันมาตั้งแต่ยุคสมัยหลายร้อยปีก่อนกำเนิดสาขาวิชาที่ยุคสมัยนี้เรียกว่า จิตวิทยาบ้าง จิตวิเคราะห์บ้าง น่านับถือภูมิปัญญาของคนโบราณนัก

หากอธิบายจากมุมมองทางจิตวิทยาสมัยใหม่ ก็ต้องบอกว่า สิ่งใดๆที่ซ่อนอยู่ “ใต้น้ำ” (unconscious mind) ดำมืดในใจมนุษย์นั้นไม่อาจควบคุมได้โดยใช้กำลังสะกดข่ม ไม่ว่าจะโดยตนเอง หรือโดยผู้อื่น มีอยู่หนทางเดียวคือ ต้องนำสิ่งใต้น้ำนั้นขึ้นสู่ความสว่าง นั่นคือ สร้างความตระหนักรับรู้ “สิ่ง” นั้นให้ชัดเจนในระดับจิตสำนึก (conscious mind) โดยไม่ตัดสินพิพากษาใดๆ การรับรู้นี้ก็คือ การขยายใจให้รับรู้ว่า “สิ่ง” เหล่านั้นก็เป็นส่วนหนึ่งของตัวตนของเราเช่นเดียวกับ “สิ่ง” อื่นๆ  เหมือนคนใกล้บ้าน เมื่อแรกไม่รู้จักก็เป็นคนแปลกหน้า ไม่รู้ว่าดีหรือร้าย แต่เมื่อได้รู้จักทักทายกันแล้วความรู้สึกเป็นมิตรก็ค่อยๆเกิดขึ้น

อันที่จริง ดินแดนใต้น้ำอันลึกลับนี้อาจไม่ได้มีแต่อสุรกายน่ากลัวก็ได้ กระบวนการที่เราค่อยๆนำสิ่งใต้น้ำขึ้นสู่เหนือน้ำ อาจเป็นกระบวนการเจียระไนอัญมณีล้ำค่าที่เรามีอยู่ก็ได้ ถ้าไม่กล้าผ่านประสบการณ์ตามวิถีทางนี้ เราจะรู้ได้อย่างไรว่า เรามีดีอะไรอยู่บ้าง

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s